Prostat hastası; bütüncül yaklaşım

Buraya kadar okuduysanız bir konuda anlaşmış olmalıyız; prostat bir hastalık değil bir organdır. Ama prostatın hastalıklarından muzdarip insanların ağzından şu ifadeyi çok sık duyarız; “Bende prostat var.” Ben hastalarımdan bu cümleyi duyduğumda biraz da tebessüm ederek “Merak etmeyin hepimizde var.” diye cevap veririm. Ben bir ürolog olarak mesleğe adım attığım ilk zamanlarda hastalarımı düzeltmeye, yanlış bildikleri bu durumun doğrusunu anlatmaya çok gayret ederdim. Ama sonra birşeyi fark ettim. Doğrusunu bilmek insanların iyileşmesine hiç bir katkı sağlamıyordu. Hem bu kalıbı kalp rahatsızlığı olan hastalar da sıklıkla kullanıyordu. En azından bu hastalar kalbin bir organ olduğunun, hayatta olmalarının sol göğüslerindeki ritmik çarpıntının mükemmel devamlılığına bağlı olduğunun farkındaydı. Onlar da kalbin bir hastalık olmadığını biliyorlardu. Tıpkı “kalp hastaları” gibi “prostatı olan erkekler” de başka birşey anlatmaya çalışıyordu. Prostat hastalıklarının adı ne olursa olsun bütüncül bir yaklaşıma ihtiyaçları vardı.

İyi huylu prostat büyümesi olan, belki de yıllardır bu hastalık için tedaviler alan bir erkeğin prostat kanseri olma riski hiç prostat hastalığı olmayan bir hastanınki ile neredeyse aynıdır. Bu hastayı ilk değerlendirmede “Merak etmeyin sizinki iyi huylu bir büyüme.” diyerek rahatlatmak gerekir. Ama bir yandan da devam eden prostat kanseri riski iyi yönetilmelidir. Aslında iyi huylu prostat büyümesi olan erkekler -hastalar demiyorum, çünkü iyi huylu büyüme her zaman bir hastalık tanımını tam olarak karşılamaz. Bazen sadece bir radyolojik bulgudan ibarettir- düzenli takipler sayesinde olası bir prostat kanserinin erken tanısı için daha şanslıdır. Eğer raporlu prostat ilaçlarını aile hekimine yazdırıp düzenli ürolog kontrollerini bir kenara bırakmadılarsa tabii. İyi huylu prostat büyümesi endoskopik ya da cerrahi yöntemlerle gerçekten tedavi edildiğinde, yani büyümüş prostat dokusu çıkarıldığında bile prostat kanseri riskinde elle tutulur bir azalma olmaz. Peki bu nasıl olur? Bu durum prostatın zonal anatomisi ile ilgilidir. Prostat farklı doku özellikleri gösteren birkaç farklı zondan meydana gelir. İyi huylu büyüme ve prostat kanseri farklı zonların hastalıklarıdır (Bkz: prostat anatomisi). İlk bilgilerimizi pekiştirmek gerekirse iyi huylu büyüme transizyonel zonda, kanser ise daha çok periferik zonda meydana gelir. Bazen transizyonel zonu çıkardığımız bu ameliyatlardan sonra patolog dokuda prostat kanseri rapor edebilir. Prostat kanseri bahsi çok uzun. Ama şunu söyleyebilirim. İyi huylu büyüme için yaptığımız herhangi bir cerrahi prostat kanseri cerrahisinin yerini tutamaz. İşlemin sadece kısmi bir tanısal değeri olur. İşin içine bir de iltihap girdiğinde bütüncül yaklaşıma olan ihtiyaç hayatidir. Neyse ki bu üç hastalık da yaşamın farklı evrelerinde sıklaşma eğilim gösterir. Gene de ortak yaş gruplarında iyi huylu büyüme ve prostatit, prostat kanseri ve iy huylu büyüme birlikteliğine çok sık rastlarız. Burada hastalığı değil de hastayı tedavi etmek temel prensiptir.